ಇಸ್ರೇಲ್–ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷ: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ನಷ್ಟ? ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ

ಇಸ್ರೇಲ್–ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿವೆ. ಇಂಧನ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನ, ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗ, ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನಲೆ

• ಇರಾನ್ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1979ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು, ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
• ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ತನ್ನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಇರಾನ್ ಪರಮಾಣು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದೆ.
• ಇಸ್ರೇಲ್–ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೌತಿ, ಹಮಾಸ್, ಹೆಜ್ಬುಲ್ಲಾ ಮುಂತಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಸ್ಥಿರತೆ ತಂದಿದೆ1.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಡೆತ

1. ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ತೈಲದ ದರಗಳು

• ಭಾರತ ತನ್ನ ಕ್ರೂಡ್ ಆಯಿಲ್‌ನ 80%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಅಥವಾ ರೆಡ್ ಸೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದರೆ, ತೈಲದ ದರಗಳು ಏರಬಹುದು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಡೆತವಾಗುತ್ತದೆ3.
• ಇಂತಹ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗಳು 20% ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ತೈಲದ ದರಗಳು 4–5% ಏರಬಹುದು3.

2. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗ

• ರೆಡ್ ಸೀ ಮೂಲಕ ಭಾರತ-ಯುರೋಪ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಗಣೆ 80% ಆಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗಣೆ ವಿಳಂಬ, ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಕಂಟೈನರ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗಬಹುದು2.
• ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ರಫ್ತು 2023-24ರಲ್ಲಿ USD 4.5 ಬಿಲಿಯನ್‌ರಿಂದ 2024-25ರಲ್ಲಿ USD 2.1 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಕುಸಿತವಾಗಿದೆ. ಆಮದು ಕೂಡ USD 2.0 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ USD 1.6 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ2.
• ಇರಾನ್‌ಗೆ ರಫ್ತು USD 1.4 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದೆ; ಆಮದು USD 625 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ USD 441 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ2.

3. ಬಾಸ್ಮತಿ ರೈಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು

• ಇರಾನ್ ಭಾರತದ ಬಾಸ್ಮತಿ ರೈಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. 2024–25ರಲ್ಲಿ 8.55 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಬಾಸ್ಮತಿ ರಫ್ತು (₹6,374 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯ) ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪಾವತಿ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ರೈತರು ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರು ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ3.
• ಇರಾನ್‌ನಿಂದ ಉರಿ, ಡ್ರೈ ಫ್ರೂಟ್ಸ್, ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದು ಕೂಡ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ3.

4. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳು

• ಭಾರತ–ರಷ್ಯಾ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಇಂಟರ್ ನಾರ್ತ್–ಸೌತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್ (INSTC) ಮಾರ್ಗವು ಇರಾನ್ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು3.

5. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

• ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 0.2% ಕುಸಿತವಾಗಬಹುದು ಎಂದು WTO ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಭಾರತ–ಯುರೋಪ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಹೊಡೆತ2.

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪರಿಣಾಮ

• ಭಾರತ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಬಹಾರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿಳಂಬ ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು1.
• ಇಸ್ರೇಲ್ ಜತೆ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ—all impacted by instability13.
• ಭಾರತ ತನ್ನ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ನಿಲುವು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮತೋಲನ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ3.

ಸಾರಾಂಶ

ಇಸ್ರೇಲ್–ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೈಲದ ದರ ಏರಿಕೆ, ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ, ಬಾಸ್ಮತಿ ರೈಸ್ ರಫ್ತು, ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ ಮತ್ತು ಡ್ರೈ ಫ್ರೂಟ್ಸ್ ಆಮದು, INSTC ಮಾರ್ಗದ ಭದ್ರತೆ, ಚಾಬಹಾರ್ ಹೂಡಿಕೆ, ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕುಸಿತ—ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಡೆತಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾದರೆ, ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಡೆತ ಸಾಧ್ಯ