suddiinchara
ಆರ್ಬಿಐ ಲಾಭಾಂಶದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ಬಿಐ) 2024-25ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ (ಡಿವಿಡೆಂಡ್) ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನೀಡಿದ್ದ ₹2.1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತ 27.4% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2022-23ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೊತ್ತ ಕೇವಲ ₹87,416 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಬಾರಿ ಲಾಭಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ₹2.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು145.
ಲಾಭಾಂಶ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ?
- ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಲಾಭ: ಡಾಲರ್ ಮಾರಾಟ, ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಮೀಸಲುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್ಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಏರಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ1235.
- ಅಮೆರಿಕ ಟ್ರೆಜರಿ ಯೀಲ್ಡ್ಗಳು: ಯುಎಸ್ ಟ್ರೆಜರಿ ಬಾಂಡ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿದರ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಆರ್ಬಿಐಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ23.
- ಆರ್ಬಿಐ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲುಗಳು: 2025ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ $371.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮಾರಾಟ, ₹1.95 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಂಡ್ಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ23.
- ಚಿನ್ನ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ: ಚಿನ್ನದ ಮೌಲ್ಯ ಏರಿಕೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯವೂ ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕೆ ಪೂರಕ14.
ಆರ್ಬಿಐ ಲಾಭಾಂಶದ ಮೂಲಗಳು
- ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲುಗಳ ಲಾಭ (ಡಾಲರ್, ಯೂರೋ, ಚಿನ್ನ)
- ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್ಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ
- ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ
- ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣ ಶುಲ್ಕ
- ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭ14
ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನುಕೂಲ?
- ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ ಕಡಿಮೆ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಾಭಾಂಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ 20 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು135.
- ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ: 2025-26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ₹11.21 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಗುರಿಗೆ ಪೂರಕ2.
- ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಲಭ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವು, ಬಡವರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಲ12.
- ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ: ಸರ್ಕಾರದ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಜುಲೈ ಮೊದಲ ವಾರದಿಂದಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಬಹುದು2.
ಆರ್ಬಿಐ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರ್ಧಾರ ಹೇಗೆ?
- ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (Economic Capital Framework) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ15.
- ಬಿಮಲ್ ಜಲನ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನಂತೆ ತುರ್ತು ನಿಧಿ ಪ್ರಮಾಣ (Contingent Risk Buffer) ಶೇ. 4.5 ರಿಂದ 7.5ರ ನಡುವೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ15.
- 616ನೇ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ45.
ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಲಾಭಾಂಶ ಹೋಲಿಕೆ
| ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ | ಲಾಭಾಂಶ (₹ ಕೋಟಿಗಳು) | ಹೆಚ್ಚಳ (%) |
|---|---|---|
| 2022-23 | 87,416 | – |
| 2023-24 | 2,10,000 | +140% |
| 2024-25 | 2,69,000 | +27.4% |
ಸಾರಾಂಶ
2024-25ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ದಾಖಲೆ ಲಾಭಾಂಶ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭರ್ಜರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ ನೀಡಲಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಲಾಭ, ಬಾಂಡ್ಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸುಧಾರಣೆ – ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣ. ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಗುರಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ನೆರವಾಗಲಿದೆ125.
“ಆರ್ಬಿಐನ ದಾಖಲೆ ಲಾಭಾಂಶ: ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಪೂರಕ!”
admin
