ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಬಿಐನಿಂದ ದಾಖಲೆ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ: ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಬಲ!”

2024-25ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ಬಿಐ) 2024-25ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ (ಡಿವಿಡೆಂಡ್) ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನೀಡಿದ್ದ ₹2.1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಬಲ ನೀಡಲಿದೆ1345.

ಈ ಬಾರಿ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ?

• ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಜತೆಗೆ ಬಲವಾದ ಆದಾಯ:
  ಆರ್ಬಿಐ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಲಾಭ, ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಆಗಿರುವ ಆದಾಯ, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ – ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಲಾಭಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ234.
• ಬಡ್ಡಿದರ ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯ:
  ಅಮೆರಿಕದ ಟ್ರೆಜರಿ ಯೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಆರ್ಬಿಐ ವಿದೇಶಿ ಆಸ್ತಿ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದೆ2.
• ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೇಲುಗೈ:
  ಈ ಬಾರಿ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ₹3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು; ಕೊನೆಗೆ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಘೋಷಣೆಯಾಯಿತು34.

ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಲ

• ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ:
  ಈ ದಾಖಲೆ ಲಾಭಾಂಶ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಬಲ ನೀಡಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ₹2.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆರ್ಬಿಐ ಒಬ್ಬನೇ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನೀಡಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಖರ್ಚು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ1346.
• ಅವಶ್ಯಕತೆ:
  ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 2025-26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ₹11.21 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಲಿದೆ23.
• ರಾಜಕೋಶೀಯ ಕೊರತೆ (Fiscal Deficit) ಕಡಿಮೆ:
  ಕಳೆದ ವರ್ಷ RBI ಲಾಭಾಂಶದಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ ರಾಜಕೋಶೀಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗುರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ (5.6%) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಲಾಭಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಕೊರತೆ 4.4%ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ3.

ಲಾಭಾಂಶ ನಿರ್ಧಾರ ಹೇಗೆ?

• ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (Economic Capital Framework) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಮಲ್ ಜಲನ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನಂತೆ ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ಕಂಟಿಂಜೆಂಟ್ ರಿಸ್ಕ್ ಬಫರ್ (Contingent Risk Buffer) ಶೇ. 6.5 ರಿಂದ 7.5ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ34.
• surplus transfer ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಆರ್ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ 616ನೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ345.

ಆರ್ಬಿಐ ಲಾಭಾಂಶದ ಮೂಲಗಳು

• ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಆಸ್ತಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಲಾಭ
• ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭ
• ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ
• ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣ ಶುಲ್ಕ

ದಾಖಲೆ ಲಾಭಾಂಶದ ಪರಿಣಾಮಗಳು

• ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ:
  ಸರ್ಕಾರದ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಹಣ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಜುಲೈ ಮೊದಲ ವಾರದಿಂದಲೇ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಬಹುದು2.
• ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸುಧಾರಣೆ:
  ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ134.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ:
  ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವು ಸಿಗಲಿದೆ23.

ಸಾರಾಂಶ

2024-25ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ₹2.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಲಾಭಾಂಶ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಬಲ ನೀಡಲಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಲಾಭ, ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸುಧಾರಣೆ – ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣ. ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಗುರಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ರಾಜಕೋಶೀಯ ಕೊರತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ನೆರವಾಗಲಿದೆ123456.

“ಆರ್ಬಿಐನ ದಾಖಲೆ ಲಾಭಾಂಶ: ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಪೂರಕ!”